//////

WIEDZA I WGLĄD W SPRAWY

Wiedza i wgląd w oma­wiane sprawy zawarte w tego rodzaju tekstach mają prywatny i osobisty, a nie jednomyślny charakter. Tylko przez ciągłe odczytywanie zawartych w nich słów teksty te mogą bezpośrednio oddziaływać na dusze coraz to nowych pokoleń uczonych. Natomiast w dziedzinach zahaczających zarówno humanistykę, jak i o nauki ścisłe, należy stosować metody pośrednie. Tam gdzie istnieje wiele nie­jasno sformułowanych problemów oraz szereg ostro ze sobą rywalizujących teorii spekulatywnych, tylko wszechstronność oraz znajomość literatury orygi­nalnej mogą uchronić uczonego od dogmatyzmu ideologii w najgorszym sensie tego słowa. Niebez­pieczeństwa te są, jak się wydaje, najgroźniejsze w tych dziedzinach, w których jednomyślność do­tyczy tylko niektórych spraw, na skutek czego zwo­lennicy „naukowego” podejścia ulegają czasami po­kusie przedstawiania bardziej ulotnych problemów ze swego własnego, jednostronnego punktu widze­nia.

Comments0

WIELKIE ODKRYCIE

Wielkie odkrycie nie zawdzięcza swego istnienia moralnemu autorytetowi czy też literac­kim talentom swego twórcy, lecz uznaniu oraz akceptacji całej społeczności naukowej. Oryginalne teksty Maxwella, Einsteina, Darwina i Mendla są jedynie historycznym dowodem ich wyjątkowego jak na swoje czasy geniuszu. Poza niektórymi przy­padkami, kiedy dzięki walorom stylu i dowcipu teksty te są warte czytania, jeśli już nie dla uzy­skania podstawowych informacji, to przynajmniej dla przyjemności lektury, można je bez straty za­stąpić doskonalszymi opisami, jakie można dziś stworzyć w oparciu o stuletnie doświadczenia pe­dagogiczne. Natomiast tekst napisany własnoręcz­nie przez krytyka czy historyka (nie mówiąc już o     poetach i innych twórcach) jest nieodłączną czę­ścią jego osobistego przesłania. Przeróbka tekstu zniszczyłaby jego efekt.

Comments0

INTELEKTUALNA GRA

Nie sposób jest powrócić do minionej ery intelektualnej. Najmniejsza wzmianka dotyczą­ca pojęcia energii czy entropii, pojęcia światła jako fal elektromagnetycznych, ciążenia powszechnego czy też gazu jako obłoku cząstek zniszczyłaby jego niewinność i zamiast szacunku zrodziła pogardę dla przodków. Z historii nauki można się wiele na­uczyć, ale jej badanie nie jest najlepszą drogą do przeniknięcia nauki w jej współczesnej formie. Uwagę Kuhna zwrócił fakt, iż student nauk ści­słych czyta jedynie podręczniki napisane przez dru­gorzędnych naukowców, podczas gdy młody huma­nista zapoznaje się w trakcie studiów z mnóstwem oryginalnych tekstów najlepszych autorów. Porów­nanie to wyjątkowo jasno uwydatnia zasadę jedno­myślności.

Comments0

GŁĘBOKA STRUKTURA DYSCYPLINY

Należy go przeprowadzić przez wszystkie bariery psychiczne, które zagradzały drogę jego przodkom, jednakże trzeba to zrobić w taki sposób, by zachował gotowość do skoku i umiał się samo­dzielnie przepychać do przodu, jeśli natrafi na pas graniczny.W dyscyplinie posiadającej tak głęboką strukturę jak fizyka jest to zadanie niezmiernie trudne. Kla­syczna teoria jest tu tak kompletna, zrozumiała dająca się w pełni zastosować, że nie można jej przedstawiać inaczej niż jako gotowy system. Stu­dent nie ma czasu podążać za kolejnymi ideami (i nie wiadomo, czy przyniosłoby mu to jakikolwiek pożytek), odtwarzając na nowo historyczną drogę odkryć fizycznych. Ilu fałszywych pojęć musiałby się nauczyć, by następnie o nich zapomnieć, zanim pozwolono by mu objąć wzrokiem całą zrozumiałą dziś dla nas (a może tylko pozornie zrozumianą) konstrukcję!

Comments0

STARE TECHNIKI

Stare techniki czerpią coraz obficiej z nowych zdobyczy naukowych, zmieniając w ten sposób swój charakter, natomiast nauki tradycyjne wytworzyły tyle technik praktycznych, iż wielu absolwentów tych wydziałów staje się w gruncie rzeczy zwykłymi technikami. Ale student musi po­siąść pełne zrozumienie aktualnej uzgodnionej wie­dzy bez względu na to, czy zamierza ją stosować, czy też zmieniać.W tych warunkach nietrudno będzie określić, na czym polega główne zadanie kształcenia naukowego i związany z nim problem szkolenia. Należy zapo­znawać studentów z jednomyślnie uznaną wiedzą nie zmieniając jej w ortodoksję. Student musi być doskonale obznajmiony z aktualnym stanem wiedzy i swobodnie się w niej poruszać, ale jednocześnie musi być przygotowany do podważania jej od we­wnątrz.

Comments0